Giữa lòng thủ đô Ottawa, Rideau Hall nổi bật như một chứng nhân lịch sử của Canada, nơi vẻ đẹp kiến trúc cổ kính hòa quyện cùng những khu vườn xanh mát và không gian trang trọng. Không chỉ là nơi ở và làm việc chính thức của Toàn quyền Canada, Rideau Hall còn mở ra câu chuyện về lịch sử, nghi lễ và những dấu ấn ngoại giao quan trọng của đất nước.
Nằm trên đại lộ Sussex Drive, giữa một khuôn viên xanh rộng lớn ở thủ đô Ottawa, Rideau Hall là một trong những công trình giàu giá trị lịch sử và biểu tượng nhất của Canada. Đây không đơn thuần là một dinh thự cổ đẹp mắt mà còn là nơi ở chính thức và nơi làm việc của tất cả các Toàn quyền Canada kể từ năm 1867. Trong hơn 150 năm, Rideau Hall đã chứng kiến những sự kiện ngoại giao, nghi lễ quốc gia, hoạt động chính trị và những khoảnh khắc quan trọng trong đời sống của đất nước. Ngày nay, công trình được công nhận là một di sản lịch sử quốc gia và là một trong những điểm tham quan đặc biệt của Ottawa, nơi du khách có thể bước qua cánh cổng để khám phá một phần lịch sử Canada ngay giữa lòng thủ đô.
Từ biệt thự gia đình đến dinh thự của Toàn quyền Canada
Câu chuyện của Rideau Hall bắt đầu từ năm 1838, khi Thomas McKay – một doanh nhân, nhà thầu và thợ xây có vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng kênh đào Rideau – cho xây dựng một biệt thự bằng đá dành cho gia đình mình. Công trình ban đầu gồm 11 phòng và nhanh chóng được người dân địa phương đặt biệt danh là “McKay’s Castle”, tức “Lâu đài McKay”. Vị trí của ngôi nhà cũng có mối liên hệ trực tiếp với lịch sử Ottawa, bởi McKay từng tham gia xây dựng các âu tàu ở lối vào kênh Rideau và những nhà máy tại thác Rideau. Chính những địa danh này đã góp phần tạo nên tên gọi Rideau Hall.
Khi Ottawa được lựa chọn làm thủ phủ của Tỉnh Canada vào năm 1857, chính quyền bắt đầu tìm kiếm một nơi ở phù hợp cho Toàn quyền. Năm 1864, chính phủ thuê khu dinh thự của McKay làm nơi ở cho Lord Monck, Toàn quyền cuối cùng của Bắc Mỹ thuộc Anh và sau đó trở thành Toàn quyền đầu tiên của Dominion of Canada (“Liên bang Canada” hoặc “Lãnh địa Canada”). Ban đầu, Rideau Hall được xem như một giải pháp tạm thời và thậm chí không được Lord Monck đánh giá cao, một phần vì vị trí khi ấy khá xa Parliament Hill. Tuy nhiên, theo thời gian, công trình liên tục được mở rộng và cải tạo, dần trở thành dinh thự chính thức lâu dài của Toàn quyền.
Một dấu mốc đặc biệt quan trọng diễn ra vào năm 1868, chỉ một năm sau Canadian Confederation (Canadian Confederation là quá trình chính trị dẫn đến sự thành lập Dominion of Canada vào ngày 1/7/1867. Khi đó, 4 tỉnh ban đầu là Ontario, Quebec, Nova Scotia và New Brunswick liên kết thành một liên bang mới theo British North America Act, 1867). Chính phủ Canada chính thức mua lại Rideau Hall cùng khu đất với giá 82.000 CAD và tuyên bố nơi đây là dinh thự chính thức dành cho các Toàn quyền Canada. Từ đó, Rideau Hall trở thành một phần không thể tách rời của lịch sử quốc gia mới hình thành.
Vẻ đẹp kiến trúc được bồi đắp qua nhiều thế hệ
Điều thú vị nhất ở Rideau Hall là công trình không được xây dựng hoàn chỉnh trong một thời điểm duy nhất. Thay vào đó, dinh thự liên tục được mở rộng qua gần một thế kỷ, phản ánh nhu cầu sử dụng, gu thẩm mỹ và dấu ấn của từng đời Toàn quyền. Chính quá trình này tạo nên diện mạo độc đáo, vừa trang trọng vừa có phần đa dạng về kiến trúc.
Từ một biệt thự đá tương đối khiêm tốn năm 1838, Rideau Hall dần phát triển thành một quần thể dinh thự quy mô lớn. Năm 1865, một cánh nhà hai tầng được bổ sung. Dưới thời Lord Dufferin (1872-1878), hai không gian quan trọng là Ballroom và Tent Room được xây dựng ở hai bên lối vào chính. Đến năm 1898-1899, Minto Wing được bổ sung nhằm tạo thêm không gian sinh hoạt. Năm 1906, phòng làm việc của Toàn quyền cũng được xây dựng.
Một trong những thay đổi gây ấn tượng nhất diễn ra vào năm 1913-1914, khi khu vực tiền sảnh và lối vào hiện nay được hoàn thiện, Long Gallery được bổ sung và phòng ăn được mở rộng. Mặt tiền phía trước với mái đầu hồi trang trọng, các chi tiết cổ điển và Quốc huy Hoàng gia khổng lồ đã góp phần tạo nên hình ảnh Rideau Hall quen thuộc ngày nay. Quốc huy nằm phía trên lối vào chính có quy mô đặc biệt lớn và có thể nhìn thấy ngay từ con đường dẫn vào dinh thự.
Theo Parks Canada, mặt tiền hiện tại mang những ảnh hưởng rõ nét của Beaux-Arts, với khối trung tâm ba tầng, năm nhịp, các chi tiết cổ điển và hệ thống cánh bên tạo nên một tổng thể bề thế. Tuy nhiên, vẻ đẹp của Rideau Hall không nằm ở một phong cách kiến trúc thuần nhất mà chính ở “lịch sử được xây dựng thành hình” qua từng lớp mở rộng. Những phần cũ và mới đan xen, tạo nên một công trình có diện mạo độc đáo, phản ánh quá trình trưởng thành của chính Canada.
Khám phá những căn phòng giàu dấu ấn bên trong Rideau Hall
Bước vào Rideau Hall, du khách sẽ cảm nhận rõ sự khác biệt giữa một ngôi nhà lịch sử thông thường và một dinh thự phục vụ các hoạt động cấp quốc gia. Tòa nhà hiện có khoảng 175 phòng, với tổng diện tích khoảng 8.825m². Nhiều không gian bên trong vẫn giữ được những chi tiết trang trí, vật liệu và nội thất có giá trị lịch sử.
Điểm nhấn nổi bật trong hành trình tham quan là hệ thống State Rooms – các phòng nghi lễ cấp nhà nước. Đây là nơi Toàn quyền thực hiện những nhiệm vụ chính thức, tiếp đón các nguyên thủ, quan chức và khách quốc tế, đồng thời tổ chức các nghi lễ vinh danh những người Canada có đóng góp nổi bật.
Phòng Pauline Vanier là một trong những không gian mang đậm dấu ấn đời sống riêng tư và ngoại giao tại Rideau Hall. Đây vốn là một phòng khách nhỏ, thường được sử dụng cho những cuộc gặp gỡ thân mật, các cuộc trò chuyện không chính thức giữa Toàn quyền với những nguyên thủ quốc gia, quan chức cấp cao và các vị khách đặc biệt đến thăm Canada.
Căn phòng được Pauline Vanier, phu nhân của Toàn quyền Georges Vanier, tạo dựng vào những năm 1960 từ một phòng hút thuốc cũ dành cho các sĩ quan phụ tá. Bà đã biến không gian này thành một phòng khách ấm cúng bằng cách sử dụng gỗ thông để ốp tường, đồng thời lựa chọn những món đồ nội thất cổ có nguồn gốc từ Quebec. Cách bài trí khi ấy mang đến cho căn phòng cảm giác gần gũi, khác biệt với vẻ trang trọng thường thấy ở những phòng nghi lễ của Rideau Hall.
Theo thời gian, căn phòng được cải tạo và những mảng ốp gỗ mộng rãnh do Pauline Vanier lắp đặt đã được tháo bỏ. Ngày nay, Phòng Pauline Vanier mang diện mạo tinh tế hơn nhưng vẫn giữ được tinh thần của một không gian tiếp khách thân mật. Nội thất tại đây nổi bật với những món đồ thủ công và tác phẩm tủ của các nghệ nhân Canada, bên cạnh nhiều tác phẩm nghệ thuật của những tên tuổi tiêu biểu như Kenojuak Ashevak, Emily Carr và Norval Morrisseau.
Ballroom là một trong những không gian trang trọng nhất của Rideau Hall. Căn phòng được xây dựng vào thế kỷ XIX và mang vẻ đẹp cổ điển với trần cao, những đường nét trang trí cầu kỳ cùng không gian rộng lớn dành cho các nghi lễ và sự kiện quan trọng. Các chi tiết trang trí bằng đá, gỗ và thạch cao góp phần tạo nên bầu không khí sang trọng đặc trưng của một dinh thự cấp quốc gia.
Trong khi đó, Tent Room lại là một không gian đặc biệt thú vị. Khi được xây dựng vào những năm 1870, nơi đây ban đầu được thiết kế vừa là sân quần vợt trong nhà vừa là phòng tiếp tân. Ngày nay, căn phòng mang diện mạo vô cùng đặc trưng với cách xử lý trần và tường gợi liên tưởng đến một chiếc lều lớn, đồng thời được sử dụng cho các hoạt động nghi lễ và sự kiện chính thức.
Long Gallery, được bổ sung vào năm 1913, cũng là một điểm đáng chú ý. Không gian kéo dài này tạo nên một tuyến kết nối đẹp mắt bên trong dinh thự và đồng thời là nơi trưng bày các tác phẩm nghệ thuật, đồ nội thất và những hiện vật phản ánh lịch sử Canada.
Một không gian khác mang tính cá nhân hơn là Governor General’s Study, được xây dựng năm 1906 trong thời kỳ Toàn quyền Earl Grey. Căn phòng có cửa sổ hướng ra khu vườn, tạo nên sự kết nối thú vị giữa không gian làm việc trang trọng bên trong và cảnh quan xanh bên ngoài.
Bên cạnh kiến trúc, bộ sưu tập nghệ thuật cũng là một phần quan trọng tạo nên sức hấp dẫn của Rideau Hall. Trong các phòng nghi lễ có nhiều tác phẩm của những nghệ sĩ Canada nổi tiếng như: Emily Carr, Jean Paul Lemieux, Mary Pratt, Allan Sapp, Christi Belcourt, Jordan Bennett và Kent Monkman. Nhờ đó, chuyến tham quan không chỉ là hành trình khám phá kiến trúc mà còn mở ra một lát cắt thú vị về nghệ thuật Canada.
Khuôn viên xanh rộng lớn giữa thủ đô
Nếu bên trong Rideau Hall gây ấn tượng bởi sự trang trọng thì bên ngoài lại mang đến một cảm giác hoàn toàn khác: rộng rãi, xanh mát và thư thái. Khuôn viên của dinh thự rộng khoảng 32 hecta, bao gồm nhiều khu vườn, thảm cỏ, lối đi, khu trồng hoa, vườn hồng, rockeries, bãi cỏ cricket và những hàng cây trưởng thành. Toàn bộ quần thể được quy hoạch theo tinh thần của một điền trang nông thôn Anh thế kỷ XIX, với những khoảng không gian mở, các lối đi uốn lượn và những mảng cây xanh bao quanh công trình chính.
Chính cảnh quan này khiến Rideau Hall trở thành một trong những điểm dừng chân đáng yêu của Ottawa dành cho những du khách muốn tìm một không gian nhẹ nhàng giữa hành trình khám phá thủ đô. Mỗi mùa lại đem đến một diện mạo riêng: mùa xuân rực rỡ sắc hoa, mùa hè xanh tươi, mùa thu phủ đầy màu vàng đỏ của cây lá và mùa đông biến khuôn viên thành một bức tranh tuyết trắng.
Những trải nghiệm thú vị dành cho du khách
Một trong những trải nghiệm đáng giá nhất là tham gia tour có hướng dẫn bên trong dinh thự. Du khách có cơ hội bước vào các State Rooms, lắng nghe câu chuyện về lịch sử Rideau Hall, tìm hiểu vai trò của Toàn quyền và khám phá những tác phẩm nghệ thuật, đồ nội thất được trưng bày trong các không gian nghi lễ. Các chuyến tham quan được tổ chức miễn phí theo lịch và có thể thay đổi tùy vào hoạt động chính thức của dinh thự, bởi Rideau Hall vẫn là một nơi ở và làm việc thực sự đang hoạt động.
Du khách cũng có thể dành thời gian tản bộ trong khuôn viên, ngắm những khu vườn, hàng cây cổ thụ và các công trình phụ lịch sử. Quần thể Rideau Hall không chỉ có dinh thự chính mà còn lưu giữ nhiều công trình phụ như: Gate Lodge, Stable Building, Cricket Pavilion, Dome Building và Dairy Building – những dấu tích giúp du khách hình dung rõ hơn về một điền trang lớn ở Canada trong thế kỷ XIX.
Một điểm thú vị khác là Rideau Hall Rink, sân trượt băng có lịch sử từ năm 1872. Trải qua nhiều thế hệ, nơi đây đã trở thành một phần của văn hóa thể thao mùa đông Canada. Vào những thời điểm thích hợp, du khách có thể kết hợp tham quan di tích với trải nghiệm không khí mùa đông rất đặc trưng của Ottawa.
Ngoài ra, Visitor Centre là điểm dừng chân thích hợp để tìm hiểu trước về lịch sử Rideau Hall và vai trò của Toàn quyền. Khuôn viên cũng thường xuyên gắn với các hoạt động văn hóa, lễ nghi, hòa nhạc, sự kiện cộng đồng và những chương trình đặc biệt theo mùa.
Đối với những người yêu nhiếp ảnh, Rideau Hall cũng là một địa điểm rất đáng khám phá. Từ những cánh cổng lớn, mặt tiền mang phong cách cổ điển, các chi tiết Quốc huy, những lối đi uốn quanh khu vườn cho đến các phòng nghi lễ trang trọng, mỗi góc đều có thể trở thành một khung hình đẹp. Đặc biệt, sự thay đổi của cảnh quan theo mùa giúp nơi đây luôn mang một vẻ mới mẻ dù du khách có trở lại nhiều lần.
Rideau Hall vì thế không chỉ là một công trình kiến trúc đẹp hay nơi ở của Toàn quyền Canada. Đây là một “bảo tàng sống” về lịch sử quốc gia, nơi kiến trúc, nghệ thuật, thiên nhiên, nghi lễ và đời sống chính trị cùng tồn tại trong một không gian duy nhất. Từ biệt thự đá của Thomas McKay năm 1838 đến dinh thự quốc gia ngày nay, Rideau Hall đã trải qua gần hai thế kỷ biến đổi nhưng vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong trái tim thủ đô Ottawa. Nếu có dịp du lịch Canada, ghé thăm nơi đây sẽ là cơ hội để du khách không chỉ ngắm một biểu tượng kiến trúc mà còn chạm vào những câu chuyện làm nên lịch sử của “xứ sở lá phong”.