Ẩn mình dưới những con phố sầm uất của Toronto là một thế giới hoàn toàn khác – PATH, mạng lưới mua sắm và giải trí dưới lòng đất nổi tiếng của Canada. Với những lối đi nối dài giữa các tòa nhà, trung tâm thương mại, nhà hàng và dịch vụ, PATH mang đến cho du khách trải nghiệm khám phá Toronto theo một cách vô cùng độc đáo, đặc biệt vào những ngày thời tiết khắc nghiệt.
PATH, mạng lưới đường đi bộ ngầm nổi tiếng được xem là một trong những hệ thống đi bộ dưới lòng đất lớn nhất thế giới và được Guinness World Records ghi nhận. Không chỉ đơn thuần là một trung tâm mua sắm, PATH giống như một “thành phố thu nhỏ” nằm dưới lòng đất, nơi các cửa hàng, nhà hàng, quán cafe, dịch vụ và lối đi kết nối hàng loạt công trình quan trọng của khu trung tâm.
Với tổng chiều dài hành lang lên tới hơn 30km và khoảng 1.200 cửa hàng, nhà hàng cùng các dịch vụ, PATH tạo nên một mạng lưới khổng lồ ngay bên dưới khu tài chính của Toronto. Tại đây, du khách có thể bắt gặp đủ loại tiện ích từ nhà thuốc, ngân hàng, cửa hàng thời trang, tiệm bánh, quán cafe cho đến các khu ẩm thực và dịch vụ phục vụ đời sống hàng ngày.
Điều đặc biệt là PATH không được xây dựng đơn thuần để trở thành một điểm tham quan. Đây trước hết là hệ thống giao thông dành cho người đi bộ, giúp hàng trăm nghìn người làm việc tại trung tâm Toronto di chuyển giữa các tòa nhà mà không phải đối mặt với thời tiết khắc nghiệt trên mặt đất. Chính vì thế, khám phá PATH cũng là cách để du khách nhìn thấy một khía cạnh rất đời thường nhưng đầy thú vị của Toronto hiện đại.
Một “thành phố dưới lòng đất” giữa trung tâm Toronto
PATH trải dài qua khu vực trung tâm Toronto, kết nối nhiều điểm giao thông, văn phòng, khách sạn, trung tâm thương mại và các công trình quan trọng. Ở phía nam, mạng lưới liên kết với Union Station, một trong những đầu mối giao thông quan trọng nhất thành phố, nơi có các tuyến GO Transit và UP Express. Từ đây, hệ thống tiếp tục mở rộng về phía bắc, kết nối với Toronto Eaton Centre và khu vực xung quanh Nathan Phillips Square.
Theo hướng Đông – Tây, PATH xuyên qua nhiều công trình nổi tiếng trong khu Financial District như Scotia Plaza, First Canadian Place, Royal Bank Plaza cùng hàng loạt tòa nhà văn phòng và khu phức hợp thương mại khác.
Mạng lưới này cũng kết nối trực tiếp với sáu ga tàu điện ngầm TTC gồm Union, King, Queen, Osgoode, St. Andrew và Dundas, giúp hành khách có thể chuyển đổi giữa các phương tiện giao thông mà phần lớn thời gian không cần bước ra ngoài trời.
Chính hệ thống kết nối dày đặc này khiến PATH trở thành một phần quan trọng trong đời sống đô thị Toronto. Với người dân địa phương, đây có thể chỉ là con đường đi làm quen thuộc; nhưng với du khách lần đầu đặt chân đến thành phố, việc bước xuống một lối đi nhỏ rồi bất ngờ phát hiện phía dưới là cả một mạng lưới cửa hàng, nhà hàng và hành lang nối dài có thể mang lại cảm giác khá bất ngờ.
Từ một đường hầm nhỏ đến mạng lưới khổng lồ
Lịch sử PATH bắt đầu từ khá sớm. Năm 1900, cửa hàng bách hóa Eaton’s đã xây dựng một đường hầm dành cho người đi bộ nối tòa nhà chính tại khu vực Yonge Street và Queen Street với một công trình phụ nằm bên kia phố. Đường hầm ban đầu này sau đó trở thành một phần trong mạng lưới PATH ngày nay.
Trong nhiều thập kỷ tiếp theo, PATH không phát triển theo một bản thiết kế thống nhất. Các tòa nhà, cửa hàng bách hóa và khu phức hợp thương mại lần lượt xây dựng những đoạn hành lang riêng để kết nối với các công trình lân cận. Theo thời gian, những đoạn đường này dần nối lại với nhau, tạo thành một mạng lưới ngày càng rộng lớn.
Chính quá trình phát triển từng phần ấy tạo nên nét đặc trưng rất riêng của PATH. Khi đi bộ trong hệ thống, du khách có thể nhận thấy chiều rộng hành lang, chiều cao trần, vật liệu, ánh sáng và phong cách kiến trúc thay đổi liên tục khi chuyển từ tòa nhà này sang tòa nhà khác. Có đoạn mang dáng vẻ hiện đại của một trung tâm thương mại, có đoạn lại giống hành lang của một tòa nhà văn phòng.
Đến những năm 1970 và 1980, khi khu Financial District của Toronto phát triển mạnh, mạng lưới ngầm cũng được mở rộng nhanh chóng. Thành phố bắt đầu phối hợp tốt hơn về bản đồ, biển chỉ dẫn và cách đánh dấu các tuyến đường, dù PATH vẫn không phải một công trình được quản lý hoàn toàn bởi một đơn vị duy nhất. Nhiều đoạn hành lang nằm trong phạm vi các tòa nhà tư nhân, vì vậy, thời gian mở cửa và quyền tiếp cận có thể khác nhau.
Đi bộ trong PATH có gì đặc biệt?
Nếu tưởng tượng PATH giống một trung tâm thương mại khổng lồ với ánh đèn rực rỡ và hàng loạt cửa hàng mở cửa suốt ngày, du khách có thể sẽ hơi bất ngờ.
PATH trước hết là một không gian đô thị phục vụ người đi làm. Vào buổi sáng các ngày trong tuần, đặc biệt trong giờ cao điểm, những hành lang gần Union Station và Financial District trở nên nhộn nhịp với dòng người đổ về văn phòng. Nhân viên công sở vội vã bước đi, tay cầm cafe hoặc bữa sáng mang đi, tạo nên nhịp sống rất đặc trưng của một trung tâm tài chính Bắc Mỹ.
Đến giờ nghỉ trưa, PATH lại mang một diện mạo khác. Các khu ẩm thực, quán ăn nhanh, tiệm bánh và quầy đồ uống trở nên đông đúc khi hàng nghìn nhân viên văn phòng tìm chỗ ăn trưa. Những cửa hàng phục vụ nhu cầu hàng ngày cũng hoạt động nhộn nhịp hơn.
Sau giờ làm, đặc biệt từ khoảng đầu buổi tối, không khí bắt đầu thay đổi. Nhiều nhân viên rời khỏi khu trung tâm, các cửa hàng lần lượt đóng cửa và một số đoạn hành lang trở nên khá vắng vẻ. Vào cuối tuần, đặc biệt tại những khu vực chủ yếu phục vụ văn phòng, PATH cũng yên tĩnh hơn đáng kể, trong khi các đoạn gần những trung tâm mua sắm lớn vẫn có nhiều người qua lại.
Vì vậy, thời điểm ghé PATH rất quan trọng. Nếu muốn cảm nhận rõ nhất nhịp sống của “thành phố ngầm”, ngày thường vào giờ cao điểm hoặc giờ ăn trưa sẽ mang lại trải nghiệm sinh động hơn.
Thiên đường mua sắm và ẩm thực dưới lòng đất
Tên gọi “thế giới mua sắm” không phải không có cơ sở. PATH tập trung một số lượng lớn cửa hàng và dịch vụ phục vụ cả cư dân địa phương lẫn người làm việc trong khu trung tâm.
Du khách có thể tìm thấy nhà thuốc, ngân hàng, cửa hàng tiện lợi, tiệm giặt khô, cửa hàng kính mắt, dịch vụ sửa chữa điện thoại, quán cafe, tiệm bánh, nhà hàng, cửa hàng thời trang và nhiều dịch vụ thiết yếu khác.
Tuy nhiên, điểm hấp dẫn của PATH không nằm ở việc đây là nơi tập trung những cửa hàng xa xỉ hay các thương hiệu độc quyền. Phần lớn hoạt động thương mại mang tính tiện lợi và phục vụ nhu cầu hàng ngày của người đi làm.
Một trong những điểm mua sắm nổi bật nhất là Toronto Eaton Centre, được kết nối với mạng lưới PATH. Nếu các hành lang ngầm mang đến cảm giác của một mạng lưới giao thông đô thị, Eaton Centre lại giống một trung tâm thương mại truyền thống với không gian rộng rãi, nhiều thương hiệu và lựa chọn mua sắm đa dạng hơn.
Ẩm thực cũng là một phần quan trọng của PATH. Các khu food court và quầy đồ ăn nhanh đặc biệt đông vào buổi trưa, phục vụ từ món ăn mang đi, bánh mì, cafe đến nhiều lựa chọn quốc tế. Những nhà hàng ngồi ăn cũng có mặt trong các tòa nhà kết nối với PATH, dù một số địa điểm nằm ở tầng sảnh hoặc tầng cao hơn thay vì ngay trong hành lang ngầm.
PATH – “vị cứu tinh” trong mùa đông Toronto
Một trong những lý do khiến PATH trở nên đặc biệt quan trọng đối với Toronto chính là mùa đông. Toronto có thể trải qua những ngày rất lạnh, tuyết rơi và gió mạnh. Trong điều kiện như vậy, việc phải đi bộ ngoài đường để di chuyển giữa các tòa nhà văn phòng, nhà ga, khách sạn hay trung tâm mua sắm không phải lúc nào cũng dễ chịu. PATH mang đến một giải pháp vô cùng thực tế: đi bộ trong không gian kín, được kiểm soát nhiệt độ, tránh phần lớn những bất tiện của thời tiết bên ngoài.
Du khách có thể di chuyển từ Union Station đến các khu văn phòng, trung tâm mua sắm hoặc nhiều điểm khác trong khu trung tâm mà không phải liên tục bước ra ngoài trời. Với người dân Toronto, đây là một tiện ích thiết yếu; với du khách, đó có thể trở thành một trong những trải nghiệm thú vị nhất khi khám phá thành phố vào mùa đông.
Ngay cả trong những ngày mưa, PATH cũng phát huy tác dụng. Thay vì phải liên tục mở ô và băng qua những con phố đông đúc, du khách có thể tận dụng mạng lưới hành lang ngầm để di chuyển khô ráo giữa nhiều điểm đến.
Nhưng PATH không phải là một điểm tham quan thông thường
Dù nổi tiếng với danh hiệu mạng lưới đi bộ ngầm khổng lồ, du khách cũng nên hiểu rằng PATH không phải một điểm tham quan được thiết kế riêng cho khách du lịch.
Nơi đây thiếu những quảng trường rộng, ánh sáng tự nhiên, cây xanh hay các công trình kiến trúc mang tính biểu tượng như những điểm tham quan trên mặt đất. Một số đoạn có thể khá giống hành lang văn phòng hoặc khu dịch vụ, đặc biệt ngoài giờ làm việc.
Đổi lại, PATH mang đến một trải nghiệm rất khác: khám phá Toronto từ bên trong. Đây là nơi du khách có thể quan sát nhịp sống của hàng trăm nghìn người đang làm việc, ăn trưa, mua sắm và di chuyển mỗi ngày trong khu trung tâm.
Nếu lịch trình tập trung vào các khu phố như Kensington Market, Queen West, Distillery District hay khu waterfront, việc dành quá nhiều thời gian cho PATH có thể không thực sự cần thiết. Nhưng nếu du khách muốn trải nghiệm Toronto vào mùa đông, cần di chuyển giữa các điểm trong Financial District hoặc đơn giản là tò mò về “thành phố dưới lòng đất” nổi tiếng này, PATH chắc chắn đáng để khám phá.
Bí quyết để không bị lạc trong mê cung PATH
Một trong những điều khiến PATH thú vị cũng chính là điều khiến nó dễ gây bối rối: mạng lưới quá lớn và được hình thành từ nhiều đoạn kết nối khác nhau.
Các biển chỉ dẫn sử dụng hệ thống màu sắc và chữ cái đặc trưng để giúp người đi bộ định hướng. Tuy nhiên, với du khách lần đầu, việc chuyển từ một tòa nhà sang tòa nhà khác đôi khi có thể khiến phương hướng trở nên khó xác định.
Một mẹo hữu ích là xác định trước điểm đến và lối ra trên bản đồ PATH, thay vì chỉ đi theo cảm giác. Du khách cũng nên chú ý tên tòa nhà, biển chỉ dẫn và các điểm giao với TTC. Đặc biệt, cần nhớ rằng một số lối vào có thể có thời gian mở cửa khác nhau, nhất là vào buổi tối hoặc cuối tuần.
Điều này cũng giải thích tại sao PATH đôi khi được ví như một “mê cung đô thị”. Nhưng một khi đã quen với cách đánh dấu tuyến đường, hệ thống này lại trở thành một phương tiện di chuyển cực kỳ tiện lợi.
PATH không có những quảng trường đẹp như Nathan Phillips Square, không có những con phố nghệ thuật như Queen West và cũng không mang vẻ cổ kính của Distillery District. Thế nhưng, mạng lưới ngầm này lại kể một câu chuyện rất riêng về Toronto – một thành phố hiện đại, năng động và luôn tìm cách thích nghi với khí hậu khắc nghiệt.
Từ một đường hầm nhỏ được xây dựng vào năm 1900, PATH đã phát triển thành một mạng lưới khổng lồ kết nối các nhà ga, tòa nhà văn phòng, trung tâm thương mại và dịch vụ của trung tâm Toronto. Hơn 30km hành lang không chỉ tạo nên một “thành phố dưới lòng đất”, mà còn trở thành một phần quan trọng trong đời sống đô thị của thành phố. Vì thế, nếu có dịp đến Toronto trong hành trình du lịch Canada, đặc biệt vào mùa đông, hãy thử bước xuống PATH và dành một khoảng thời gian để khám phá! Có thể du khách sẽ không tìm thấy những khung cảnh ngoạn mục như trên mặt đất, nhưng lại có cơ hội nhìn thấy một Toronto rất đời thường – nơi hàng trăm nghìn con người mỗi ngày đi lại, làm việc, ăn uống và mua sắm trong một thế giới ẩn dưới lòng thành phố.