Mộc mạc nhưng đầy cuốn hút, Fèves au Lard là món đậu hầm truyền thống đã gắn bó với người dân Canada suốt nhiều thế kỷ. Sự hòa quyện giữa vị béo của thịt, vị bùi của đậu và chút ngọt đặc trưng từ siro lá phong đã tạo nên một món ăn giản dị nhưng đậm đà bản sắc “xứ sở lá phong”.
Fèves au Lard (còn được gọi là “Bines” hoặc “Haricots au lard”) là một trong những món ăn truyền thống lâu đời và mang đậm bản sắc văn hóa của tỉnh bang Québec nói riêng cũng như Canada nói chung. Dù không nổi tiếng toàn cầu như Poutine hay Siro lá phong, Fèves au Lard lại được xem là món ăn gắn liền với ký ức tuổi thơ, những bữa cơm gia đình và đời sống nông thôn của nhiều thế hệ người Canada gốc Pháp. Món ăn mộc mạc này phản ánh rõ nét lịch sử khai phá vùng đất Québec, sự thích nghi với khí hậu lạnh giá Bắc Mỹ và nghệ thuật biến những nguyên liệu đơn giản thành một món ăn giàu hương vị, bổ dưỡng và đầy sức sống.
Về cơ bản, Fèves au Lard là món đậu trắng hầm chậm cùng thịt lợn muối hoặc thịt xông khói trong nhiều giờ liền. Loại đậu được sử dụng phổ biến nhất là đậu Hải Quân (Navy Beans) – một giống đậu trắng nhỏ, giàu protein, chất xơ và rất phù hợp với phương pháp nấu chậm. Bên cạnh thịt lợn, người đầu bếp thường bổ sung thêm mật mía (molasses), hành tây, mù tạt, tiêu và đặc biệt là siro lá phong để tạo nên hương vị đặc trưng không thể nhầm lẫn. Hỗn hợp nguyên liệu được cho vào nồi đất hoặc nồi gang, sau đó nướng hoặc hầm trong lò suốt nhiều giờ cho đến khi đậu mềm nhừ, thịt tan ra và phần nước sốt trở nên sánh đặc.
Khi hoàn thành, Fèves au Lard có màu nâu vàng óng đẹp mắt do quá trình caramel hóa tự nhiên của đường trong mật mía hoặc siro lá phong. Hương thơm lan tỏa từ nồi đậu hầm luôn mang đến cảm giác ấm áp và gần gũi. Mỗi muỗng đậu là sự hòa quyện hoàn hảo giữa vị bùi béo của đậu, vị mặn đậm đà của thịt lợn, cùng vị ngọt thanh và hương thơm dịu nhẹ đặc trưng của siro lá phong. Chính sự kết hợp tưởng chừng đơn giản ấy đã tạo nên một món ăn có chiều sâu hương vị, đủ sức chinh phục cả những thực khách khó tính nhất.
Lịch sử của Fèves au Lard gắn liền với những ngày đầu hình thành cộng đồng người Pháp tại Bắc Mỹ. Vào thế kỷ XVII, những người định cư Pháp đầu tiên đặt chân đến vùng Québec đã mang theo nhiều truyền thống ẩm thực quê hương. Tại vùng đất mới, họ nhanh chóng nhận thấy đậu trắng là nguồn thực phẩm dễ trồng, giàu dinh dưỡng và có khả năng bảo quản lâu trong điều kiện mùa đông kéo dài. Những hạt đậu nhỏ bé này trở thành nguồn lương thực quan trọng giúp các gia đình vượt qua những tháng lạnh giá khắc nghiệt của Canada.
Ban đầu, món đậu hầm được chế biến khá đơn giản với các nguyên liệu sẵn có trong các trang trại địa phương. Theo thời gian, công thức được hoàn thiện và trở thành món ăn quen thuộc trong đời sống hằng ngày của người dân Québec. Dù từ tiếng Pháp chuẩn để chỉ đậu là “Haricots”, người Québec vẫn duy trì cách gọi truyền thống là “Fèves”, một cách sử dụng ngôn ngữ mang đậm dấu ấn lịch sử và bản sắc riêng của vùng đất này.
Nhiều nhà nghiên cứu ẩm thực cho rằng Fèves au Lard còn là kết quả của sự giao thoa văn hóa giữa cộng đồng người Pháp tại Québec và người dân vùng New England của Hoa Kỳ trong thế kỷ XIX. Vào thời điểm đó, món Boston Baked Beans – đậu nướng nổi tiếng của bang Massachusetts – đã rất phổ biến tại khu vực Đông Bắc Bắc Mỹ. Thông qua các hoạt động thương mại và giao lưu dân cư, công thức đậu hầm của New England được người Québec tiếp nhận, sau đó biến tấu bằng cách thay thế một phần mật mía bằng siro lá phong địa phương, tạo nên hương vị riêng biệt mang đậm dấu ấn Canada.
Trong nhiều thế kỷ, Fèves au Lard là món ăn lý tưởng dành cho nông dân, thợ săn, tiều phu và những người lao động chân tay. Nhờ hàm lượng dinh dưỡng cao, món ăn giúp cung cấp năng lượng dồi dào cho những ngày làm việc dài trong điều kiện thời tiết lạnh giá. Người dân thường nấu một nồi lớn vào cuối tuần và sử dụng trong nhiều bữa ăn tiếp theo. Đây cũng là lý do Fèves au Lard được xem là một trong những món ăn thể hiện rõ nét nhất tinh thần tiết kiệm, thực tế và gắn bó với thiên nhiên của cư dân Québec xưa.
Ngày nay, Fèves au Lard vẫn xuất hiện thường xuyên trên bàn ăn của nhiều gia đình Canada. Món ăn thường được dùng trong bữa sáng cùng bánh mì nướng, trứng và xúc xích. Ngoài ra, nó cũng có thể được phục vụ như món ăn kèm trong bữa trưa hoặc bữa tối, hoặc thậm chí trở thành món chính trong những ngày mùa đông lạnh giá. Với nhiều người dân Québec, một bát Fèves au Lard nóng hổi luôn gợi nhớ đến không khí sum họp gia đình và những công thức nấu ăn được truyền lại qua nhiều thế hệ.
Đặc biệt, Fèves au Lard là món ăn không thể thiếu trong mùa Temps des Sucres (Mùa đường phong) – một trong những lễ hội văn hóa đặc sắc nhất của Québec. Vào mỗi độ xuân về, khi những cây phong bắt đầu cho nhựa ngọt, người dân sẽ tập trung tại các Cabane à sucre (nhà đường phong) để thưởng thức những món ăn truyền thống chế biến từ siro lá phong. Trong thực đơn của các nhà đường phong, Fèves au lard luôn giữ một vị trí quan trọng bên cạnh thịt nguội, bánh kếp, trứng và các món tráng miệng ngọt ngào. Món đậu hầm nóng hổi giúp cân bằng hương vị và góp phần tạo nên bữa tiệc đậm chất Québec.
Trong những năm gần đây, nhiều đầu bếp Canada đã sáng tạo thêm các phiên bản hiện đại của Fèves au Lard bằng cách bổ sung các loại thịt hun khói cao cấp, xúc xích thủ công, thảo mộc địa phương hoặc thậm chí biến tấu thành phiên bản chay dành cho người ăn thực vật. Tuy nhiên, dù thay đổi thế nào, linh hồn của món ăn vẫn nằm ở sự kết hợp giữa đậu trắng mềm bùi và vị ngọt đặc trưng của siro lá phong Canada.
Dù trải qua nhiều thế kỷ phát triển và chứng kiến sự thay đổi không ngừng của nền ẩm thực hiện đại, Fèves au Lard vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong lòng người dân Canada. Món đậu hầm giản dị này không chỉ mang đến hương vị thơm ngon, đậm đà mà còn lưu giữ những giá trị truyền thống, phản ánh lịch sử khai phá vùng đất Québec và tinh thần gắn bó của các cộng đồng dân cư nơi đây. Mỗi bát Fèves au Lard nóng hổi là sự kết hợp hài hòa giữa ẩm thực, văn hóa và ký ức, giúp du khách hiểu thêm về cuộc sống bình dị nhưng đầy bản sắc của người dân “xứ lá phong”.
Hãy book Tour Canada của Viet Viet Tourism để khám phá những nét văn hóa đặc sắc, thưởng thức các món ăn truyền thống hấp dẫn và cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của đất nước Canada rộng lớn, thân thiện và giàu bản sắc!