Newfoundland mê hoặc du khách bởi cảnh biển hoang sơ, những làng chài đầy màu sắc và ngọn hải đăng giữa đại dương. Nhưng phía sau vẻ đẹp ấy là nền ẩm thực độc đáo, mang đậm dấu ấn biển cả, thiên nhiên khắc nghiệt và những món ăn đôi khi trở thành một “thử thách vị giác” thú vị.
Newfoundland không chỉ nổi tiếng với những làng chài ven biển, những vách đá hùng vĩ và các tảng băng trôi khổng lồ giữa Đại Tây Dương, mà còn sở hữu một nền ẩm thực vô cùng đặc biệt. Do chịu ảnh hưởng của văn hóa Ireland, Anh và truyền thống của các cộng đồng bản địa, ẩm thực nơi đây hình thành từ chính điều kiện tự nhiên khắc nghiệt: cá tuyết từ biển, thịt muối để bảo quản lâu ngày, các loại quả mọng mọc hoang và những nguyên liệu mà người dân có thể tìm thấy trong rừng, đầm lầy hay vùng lãnh nguyên.
Điều thú vị là nhiều món ăn ở Newfoundland thoạt nghe có thể khiến khách nước ngoài ngạc nhiên, thậm chí hơi e dè. Nhưng phía sau vẻ “kỳ lạ” ấy lại là câu chuyện về khả năng thích nghi, tinh thần tiết kiệm và nghệ thuật tận dụng nguồn thực phẩm của những cộng đồng từng sống dựa rất nhiều vào biển cả và thiên nhiên.
1. Jiggs Dinner – Bữa tối truyền thống đậm chất Newfoundland
Jiggs Dinner là một bữa ăn thịnh soạn mang đậm ảnh hưởng của cộng đồng người Ireland, thường gồm thịt bò muối, khoai tây, cà rốt, bắp cải, củ cải và các loại rau củ luộc.
Tên gọi “Jiggs” được cho là bắt nguồn từ Jiggs, nhân vật người Ireland trong bộ truyện tranh Bringing Up Father. Theo thời gian, cái tên này trở thành cách gọi quen thuộc cho bữa ăn truyền thống tại Newfoundland.
Điểm hấp dẫn của Jiggs Dinner không nằm ở sự cầu kỳ mà ở cảm giác ấm áp, no nê và gần gũi. Thịt bò muối được nấu mềm cùng rau củ, tạo nên nước dùng đậm đà; tất cả thường được dùng nóng trong một bữa ăn gia đình. Đây đặc biệt là kiểu món ăn lý tưởng cho những ngày thời tiết lạnh, mưa gió – khi một đĩa thức ăn nóng hổi có thể mang đến cảm giác dễ chịu như một cái ôm.
Jiggs Dinner cũng phản ánh rõ lịch sử của Newfoundland: trong điều kiện xa xôi và khí hậu khắc nghiệt, các phương pháp ướp muối, luộc và bảo quản thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong đời sống người dân.
2. Cod Tongues – Lưỡi cá tuyết
Nếu muốn thử một món thực sự khiến du khách phải tò mò, Cod Tongues – lưỡi cá tuyết chắc chắn nằm trong danh sách. Đúng như tên gọi, đây chính là phần thịt ở khu vực dưới đầu cá tuyết, được chế biến như một món ăn riêng. Lưỡi cá tuyết thường được tẩm bột hoặc bột mì gia vị rồi chiên giòn, tạo nên lớp vỏ vàng ruộm bên ngoài trong khi phần thịt bên trong mềm, béo và có vị đặc trưng của cá tuyết.
Món ăn này là ví dụ điển hình cho triết lý “tận dụng mọi phần có thể ăn được” của cư dân vùng biển. Trong lịch sử, cá tuyết là nguồn thực phẩm và sinh kế quan trọng đối với Newfoundland, vì vậy việc tận dụng nhiều bộ phận của cá không chỉ giúp tiết kiệm mà còn hình thành nên những món ăn độc đáo.
Với khách nước ngoài lần đầu nghe tên, “lưỡi cá” có thể khá khó tưởng tượng. Nhưng sau khi được chiên giòn và nêm nếm vừa phải, món ăn lại có thể trở thành một trong những trải nghiệm ẩm thực đáng nhớ nhất.
3. Scrunchions – Những miếng mỡ heo giòn béo
Scrunchions có thể khiến những người lần đầu nghe đến phải hỏi lại: “Đó là món gì?”. Thực chất, đây là những miếng mỡ lưng heo được cắt nhỏ rồi chiên từ từ cho đến khi phần mỡ tan ra và những miếng thịt còn lại trở nên vàng giòn.
Vị của Scrunchions béo, mặn và rất đậm đà. Chúng thường được dùng để tạo thêm hương vị cho các món ăn truyền thống, đặc biệt là Fish and Brewis – món cá tuyết muối kết hợp với bánh mì cứng hoặc bánh mì khô đã được làm mềm.
Ngày nay, Scrunchions còn xuất hiện trong một số món súp, món hải sản hoặc được dùng như phần topping giòn. Đây là một ví dụ thú vị về cách ẩm thực Newfoundland biến một nguyên liệu tưởng như bình thường thành thành phần tạo nên dấu ấn riêng.
4. Bakeapple – “Vàng” của những đầm lầy Newfoundland
Bakeapple, hay Cloudberry – quả mâm xôi mây, là một trong những loại quả mọng đặc biệt của vùng Bắc Đại Tây Dương. Loại quả này mọc hoang ở những khu vực lạnh, ẩm, đặc biệt là các vùng đầm lầy than bùn. Quả Bakeapple khi chín có màu vàng cam đẹp mắt, vị chua thanh pha chút ngọt, với hương thơm rất đặc trưng. Chính vì khó tìm và không dễ trồng đại trà, Bakeapple từng được xem như một loại “kho báu” tự nhiên.
Ở Newfoundland, loại quả này thường được chế biến thành mứt, sốt, nhân bánh, món tráng miệng hoặc dùng trong các sản phẩm địa phương. Với du khách, một lọ mứt Bakeapple cũng là món quà thú vị để mang theo hương vị của vùng đất phía Đông Canada về nhà.
5. Partridgeberry – Quả mọng hoang dã
Partridgeberry là một loại quả mọng nhỏ có màu đỏ, mọc tự nhiên ở nhiều khu vực Newfoundland và Labrador. Loại quả này có vị chua rõ rệt, đôi khi được cân bằng bằng đường trong quá trình chế biến.
Partridgeberry thường được dùng để làm mứt, thạch, nước sốt và các món tráng miệng. Hương vị chua đặc trưng giúp nó đặc biệt phù hợp với các món thịt hoặc những món cần một chút vị trái cây để tạo sự cân bằng.
Đây cũng là một trong những loại thực phẩm thể hiện rõ mối liên hệ giữa người dân Newfoundland với thiên nhiên. Những quả mọng hoang dã không chỉ cung cấp nguồn thực phẩm theo mùa mà còn trở thành một phần của ký ức và truyền thống ẩm thực địa phương.
6. Oyster Leaf – Lá hàu
Tên gọi “Oyster Leaf” – lá hàu nghe đã đủ khiến người ta tò mò. Đây là một loại cây hoang dã có hương vị đặc biệt: mằn mặn, tươi mát và gợi liên tưởng khá rõ đến vị hàu.
Điều thú vị nằm ở chỗ đây hoàn toàn là một loại thực vật. Khi nhai, lá có độ giòn và hương vị biển khá rõ, khiến nó trở thành một nguyên liệu độc đáo trong ẩm thực hiện đại của Newfoundland.
Một số đầu bếp địa phương sử dụng oyster leaf để trang trí và tạo điểm nhấn cho các món hải sản. Nguyên liệu này đặc biệt phù hợp với tinh thần ẩm thực từ thiên nhiên, khi đầu bếp tìm kiếm những loại cây mọc tự nhiên để đưa hương vị đặc trưng của vùng đất vào món ăn.
7. Rêu tuần lộc – Nguyên liệu từ vùng lãnh nguyên
Một trong những nguyên liệu khiến du khách bất ngờ nhất có thể là rêu tuần lộc, thực chất thuộc nhóm địa y thường được tìm thấy ở những vùng lạnh và khô.
Trong ẩm thực hiện đại, các nguyên liệu hoang dã như địa y được một số đầu bếp sử dụng để tạo nên trải nghiệm mang đậm tinh thần địa phương. Chúng có thể được sấy khô, chế biến giòn hoặc sử dụng theo những cách sáng tạo khác.
Tuy nhiên, đây không phải nguyên liệu mà du khách nên tự ý hái và chế biến. Một số loại địa y cần được xử lý đúng cách trước khi sử dụng, vì vậy nếu muốn thử, tốt nhất nên thưởng thức tại những nơi có đầu bếp và nguồn nguyên liệu được kiểm soát.
8. Flipper Pie – Bánh nhân vây hải cẩu
Trong danh sách những món ăn khiến du khách bất ngờ nhất, Flipper Pie chắc chắn là một cái tên đặc biệt. Đây là món bánh truyền thống được chế biến với vây hải cẩu, một nguyên liệu từng có vị trí nhất định trong ẩm thực của các cộng đồng ven biển Newfoundland.
Món bánh thường có lớp vỏ bên ngoài và phần nhân được nấu mềm, tạo nên một món ăn giàu năng lượng trong điều kiện khí hậu lạnh giá. Hương vị của thịt hải cẩu khá đặc trưng, có thể khiến người chưa quen cảm thấy lạ miệng.
Tuy nhiên, đây cũng là món ăn gắn với những vấn đề về đạo đức, bảo tồn động vật và quy định pháp luật hiện đại. Vì vậy, du khách không nên xem đây đơn thuần là một “món ăn thử cho biết”, mà cần tìm hiểu nguồn gốc, quy định và bối cảnh văn hóa trước khi thưởng thức.
9. Touton – Bánh bột chiên kiểu Newfoundland
Touton là một loại bánh làm từ bột mì, thường được chiên trên chảo cho đến khi mặt ngoài vàng giòn trong khi bên trong vẫn mềm và thơm. Một cách thưởng thức phổ biến là ăn cùng Molasses – mật mía đen, tạo nên sự kết hợp giữa vị bánh béo thơm và vị ngọt sâu, hơi đắng nhẹ của mật mía.
Touton từng gắn liền với những bữa ăn giản dị của các gia đình Newfoundland và ngày nay vẫn được xem là một món ăn mang tính biểu tượng. Một chiếc touton nóng cùng một tách trà hoặc cafe có thể trở thành bữa sáng đơn giản nhưng rất “Newfoundland”.
10. Purity Candy – Những viên kẹo mang màu sắc Newfoundland
Không phải món ăn kỳ lạ nào cũng khiến du khách phải “can đảm” mới dám thử. Purity Factory là một phần thú vị của văn hóa đồ ngọt Newfoundland, nổi tiếng với những loại bánh quy, kẹo và món ngọt truyền thống.
Trong số đó có những cái tên khá vui tai như “Peppermint Nobs” hay “Climax Mixture”, khiến nhiều khách nước ngoài bật cười ngay từ khi nhìn thấy bao bì.
Những sản phẩm này không chỉ đơn thuần là đồ ăn vặt mà còn gắn với lịch sử của ngành thực phẩm địa phương. Với những ai muốn tìm một món quà nhỏ mang dấu ấn Newfoundland, các loại kẹo và bánh truyền thống có thể là lựa chọn vừa dễ mang theo vừa giàu tính địa phương.
11. Labrador Tea – Tách trà từ vùng lãnh nguyên
Labrador Tea, một loại trà thảo mộc được làm từ lá của loài cây mọc ở những vùng lạnh, đất nghèo dinh dưỡng và môi trường đầm lầy, lãnh nguyên.
Cây Labrador Tea có những chiếc lá nhỏ màu xanh sẫm cuộn lại và những bông hoa trắng thanh nhã. Trong truyền thống của một số cộng đồng bản địa, loại cây này đã được sử dụng làm trà và thảo dược từ lâu đời.
Ngày nay, Labrador Tea vẫn xuất hiện trong các sản phẩm trà thảo mộc và đôi khi được sử dụng làm nguyên liệu tạo hương cho đồ uống hiện đại. Tuy nhiên, đây là loại thảo mộc cần được sử dụng đúng cách và với lượng phù hợp; du khách nên thưởng thức sản phẩm được chế biến bởi nhà cung cấp uy tín thay vì tự hái trong tự nhiên.
12. Iceberg Beer và Iceberg Vodka – Hương vị từ băng trôi
Một trong những câu chuyện thú vị nhất về đồ uống Newfoundland liên quan đến những tảng băng trôi thường xuất hiện ngoài khơi Đại Tây Dương.
Một số nhà sản xuất địa phương sử dụng nước tan từ băng trôi để tạo nên các sản phẩm đồ uống, trong đó nổi bật là Iceberg Beer của Quidi Vidi Brewery và các sản phẩm rượu mạnh sử dụng nước băng trôi.
Điều làm câu chuyện trở nên hấp dẫn là những tảng băng này có nguồn gốc từ các khối băng cổ đại, đã tồn tại qua hàng nghìn năm. Vì vậy, một ly đồ uống sử dụng nước từ băng trôi không chỉ mang hương vị địa phương mà còn đem đến cho du khách một trải nghiệm gắn liền với cảnh quan đặc trưng của Newfoundland.
Điểm chung thú vị của những món ăn trên là chúng không đơn thuần được tạo ra để gây tò mò. Jiggs Dinner kể câu chuyện về cộng đồng người Ireland; Cod Tongues và Scrunchions phản ánh văn hóa tận dụng nguồn thực phẩm; Bakeapple và Partridgeberry mang hương vị của những vùng đất hoang dã; Touton gợi nhớ những bữa ăn gia đình giản dị; còn Iceberg Beer lại đưa hình ảnh những tảng băng trôi vào trong một trải nghiệm ẩm thực hiện đại.
Chính sự kết hợp giữa biển cả, khí hậu lạnh giá, thiên nhiên hoang dã và lịch sử di cư đã tạo nên một Newfoundland rất riêng trên bản đồ ẩm thực Canada. Với du khách, khám phá những món ăn này cũng là một cách để hiểu hơn về cách con người đã thích nghi và xây dựng cuộc sống ở một trong những vùng đất xa xôi nhất Bắc Mỹ.
Nếu đủ tò mò và một chút can đảm, hãy bước ra khỏi những món ăn quen thuộc và thử khám phá Newfoundland bằng chính những hương vị độc đáo của vùng đất này. Biết đâu, món ăn ban đầu khiến du khách e dè lại trở thành một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất trong hành trình du lịch Canada!